हेमा भट्ट, चैत १६
कञ्चनपुर — समुदायस्तरमै स्वास्थ्यप्रति सचेतना अभिवृद्धि गर्दै गुणस्तरीय सेवा विस्तार गर्ने लक्ष्यसहित कृष्णपुर नगरपालिका–०७ मा आयोजना गरिएको एकदिने प्रजनन स्वास्थ्य अभिमुखीकरण कार्यक्रम भव्य र उपलब्धिमूलक रूपमा सम्पन्न भएको छ। कार्यक्रमले स्थानीय तहमा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तार, व्यवहार परिवर्तन तथा दीर्घकालीन रूपमा स्वस्थ, सचेत र जिम्मेवार समाज निर्माणतर्फ महत्वपूर्ण सन्देश प्रवाह गरेको सरोकारवालाहरूले बताएका छन्।
सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारको सामाजिक विकास मन्त्रालय अन्तर्गत स्वास्थ्य निर्देशनालय तथा स्वास्थ्य कार्यालय कञ्चनपुरको आयोजनामा २०८२ साल चैत १६ गते सम्पन्न उक्त कार्यक्रम कृष्णपुर नगरपालिकाको समन्वयमा सञ्चालन गरिएको हो। कार्यक्रमले विशेष गरी प्रजनन स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित विषयहरूलाई प्राथमिकतामा राख्दै समुदायस्तरमै व्यवहारिक ज्ञान विस्तार गर्ने उद्देश्य लिएको थियो।
वडा नम्बर ७ का अध्यक्ष घुम्न रानाको सभापतित्वमा सम्पन्न कार्यक्रममा कार्यपालिका सदस्य दिलबहादुर ताम्राकार, वडा सदस्य जनकराज अवस्थी, विभिन्न विद्यालयका शिक्षकहरू, स्वास्थ्य व्यवस्थापन समिति, आमा समूह, महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका तथा स्थानीय महिलाहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो। सहभागीहरूको सक्रियता र जिज्ञासाले कार्यक्रमलाई अझ प्रभावकारी, जीवनोपयोगी र उपलब्धिमूलक बनाएको आयोजकहरूले जनाएका छन्।
कार्यक्रममा स्वास्थ्य कार्यालय कञ्चनपुरकी प्रजनन स्वास्थ्य फोकल पर्सन आरती पाण्डेले सहजीकरण गर्दै प्रजनन स्वास्थ्यका विविध पक्षहरूलाई सरल, स्पष्ट र व्यवहारिक ढङ्गले प्रस्तुत गरेकी थिइन्। उनले सुरक्षित मातृत्व, परिवार नियोजन, किशोर–किशोरी स्वास्थ्य, पोषण, महिनावारी सरसफाइ तथा महिलाको समग्र स्वास्थ्य अवस्थाबारे विस्तृत जानकारी दिँदै समयमै स्वास्थ्य सेवा लिनु अत्यन्त आवश्यक रहेकोमा जोड दिइन्।
उनले भनिन्, “प्रजनन स्वास्थ्य राम्रो हुनु भनेको केवल रोग नहुनु मात्र होइन, शारीरिक, मानसिक र सामाजिक रूपमा पूर्ण स्वस्थ हुनु हो। यसका लागि समुदायस्तरमै सचेतना अभिवृद्धि गर्नु अत्यन्त आवश्यक छ। जबसम्म जनचेतना बढ्दैन, सेवा उपलब्ध भएर पनि प्रभावकारी रूपमा प्रयोग हुन सक्दैन।”
पाण्डेले विशेष गरी किशोर–किशोरीहरूलाई लक्षित गर्दै समयमै यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य शिक्षा दिनुपर्ने, बालविवाह रोकथाममा समुदायको भूमिका बढाउनुपर्ने, संस्थागत सुत्केरीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने तथा गर्भवती महिलाको नियमित स्वास्थ्य परीक्षण अनिवार्य गर्नुपर्नेमा जोड दिइन्। उनले स्वास्थ्यकर्मी, जनप्रतिनिधि र समुदायबीचको समन्वय र सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउन सके मात्र प्रजनन स्वास्थ्य क्षेत्रमा दिगो सुधार सम्भव हुने धारणा व्यक्त गरिन्।
कार्यक्रममा कृष्णपुर नगरपालिका स्वास्थ्य शाखाका प्रमुख बंशी राज भट्टले स्थानीय तहबाट प्रजनन स्वास्थ्य सेवाको विस्तारका लागि भइरहेका प्रयासहरूबारे जानकारी गराउँदै सेवाको गुणस्तर सुधारका लागि जनशक्ति, पूर्वाधार र जनचेतनालाई समान रूपमा अगाडि बढाउनुपर्ने बताए। त्यसैगरी सि.अ.न.नि. गोमती जोशीले स्वास्थ्य सेवामा महिलाको पहुँच बढाउन समुदायको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको उल्लेख गरिन्।
आधारभूत स्वास्थ्य सेवा केन्द्र वडा नम्बर ७ की प्रमुख गोमती धामीले स्थानीय स्तरमा देखिएका स्वास्थ्य समस्याहरू, सेवा उपयोगमा देखिएका चुनौतीहरू तथा समाधानका सम्भावित उपायहरूबारे आफ्नो अनुभव प्रस्तुत गर्दै यस्ता कार्यक्रमले समुदायलाई सशक्त बनाउने बताइन्। उनले विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रमा अझै पनि लाज, डर र जानकारीको अभावका कारण महिलाहरू स्वास्थ्य सेवा लिन पछि पर्ने अवस्था रहेको उल्लेख गरिन्।
कार्यक्रममा सहभागीहरूले पनि आफ्ना अनुभव, जिज्ञासा तथा समस्या खुलस्त रूपमा राखेका थिए। उनीहरूले प्रजनन स्वास्थ्यप्रति जागरूकता बढाउनुका साथै समयमै स्वास्थ्य सेवा लिनुपर्ने आवश्यकता महसुस गरेको बताएका थिए। सहभागी महिलाहरूले यस्ता कार्यक्रमहरूले आफूहरूलाई धेरै कुरा सिक्न र बुझ्न सहयोग पुगेको उल्लेख गर्दै आगामी दिनमा पनि निरन्तर यस्ता सचेतनामूलक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्न आग्रह गरेका थिए।
वक्ताहरूले एकमतका साथ प्रजनन स्वास्थ्यलाई केवल व्यक्तिगत विषय नभई सामाजिक सरोकारको विषयका रूपमा लिनुपर्नेमा जोड दिएका थिए। उनीहरूले स्वस्थ समाज निर्माणका लागि प्रजनन स्वास्थ्यलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्दै सबै सरोकारवालाबीच सहकार्य, समन्वय र प्रतिबद्धता अपरिहार्य रहेको बताएका थिए।
कार्यक्रमको समापन गर्दै अध्यक्ष घुम्न रानाले कार्यक्रममा सहभागी सबै व्यक्तिहरूलाई धन्यवाद ज्ञापन गर्दै प्राप्त ज्ञानलाई व्यवहारमा उतार्न आग्रह गरे। उनले समुदायमा सिकेका कुराहरू अरूलाई पनि जानकारी गराउँदै सामूहिक रूपमा स्वास्थ्य सुधारतर्फ लाग्नुपर्नेमा जोड दिए। साथै उनले यस्ता कार्यक्रमहरूलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै वडालाई स्वास्थ्य सचेत र सशक्त बनाउने अभियानलाई अझ अगाडि बढाइने बताए।
समापन समारोहमा सहभागीहरूले कार्यक्रम अत्यन्त उपयोगी र प्रभावकारी भएको प्रतिक्रिया दिएका थिए। उनीहरूले यसबाट प्राप्त ज्ञानले आफ्नो व्यक्तिगत तथा पारिवारिक स्वास्थ्यमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने विश्वास व्यक्त गरेका थिए।
यस प्रकारका अभिमुखीकरण कार्यक्रमहरूले समुदायमा स्वास्थ्यसम्बन्धी ज्ञान अभिवृद्धि गर्नुका साथै सेवा उपयोगमा वृद्धि गर्ने, व्यवहार परिवर्तन ल्याउने र दीर्घकालीन रूपमा स्वस्थ, सचेत र जिम्मेवार समाज निर्माणमा महत्वपूर्ण टेवा पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
