चैत २५
चैत १९ देखि देशभर सुरू भएको एसइई परीक्षामा यस वर्ष उत्तरपुस्तिका जाँच्ने प्रणालीमा ठूलो परिवर्तन गरिएको छ। अब हरेक विषयको परीक्षा सकिएको तीन दिनभित्रै कापी जाँच्ने व्यवस्था लागू गरिएको छ। यसअघि सबै परीक्षा सकिएपछि मात्र सुरू हुने जाँच प्रक्रिया यसपटक परीक्षा सँगसँगै अगाडि बढाइएको हो। सरकारको निर्देशनअनुसार एक महिनाभित्र नतिजा सार्वजनिक गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
यस व्यवस्थाका कारण शिक्षकहरू पनि परीक्षा अवधिभर व्यस्त बनेका छन्। हरेक दिन परीक्षा सकिएलगत्तै सोही दिनबाट उत्तरपुस्तिका जाँच्न थालिन्छ। विद्यालयहरू बिहान ६ बजेदेखि साँझ ७ बजेसम्म खुला राखिएका छन्, जहाँ शिक्षकहरू आफ्नो समय मिलाएर आएर कापी जाँच गर्ने गरेका छन्।
उत्तरपुस्तिका जाँच सिसिटिभी क्यामेरा र प्रहरीको कडा निगरानीमा विद्यालय परिसरमै भइरहेको छ। प्रत्येक विद्यालयमा ६–७ जना प्रहरी खटाइएका छन् भने एक जना प्रहरी चौबीसै घन्टा सुरक्षामा रहने व्यवस्था गरिएको छ। जाँच गरिएका प्रत्येक कापीको विवरण अभिलेखमा राख्ने व्यवस्था पनि गरिएको छ।
कापी जाँच्नका लागि राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले निश्चित मापदण्ड तोकेको छ। शिक्षक लाइसेन्स प्राप्त गरेको र कम्तीमा दुई वर्षदेखि सम्बन्धित विषय पढाइरहेको शिक्षकले मात्र उत्तरपुस्तिका जाँच्न पाउने व्यवस्था छ। यसअनुसार कतिपय विद्यालयले अन्य विद्यालयका विषयगत शिक्षकसँग समन्वय गरी कापी जाँच गरिरहेका छन् भने कतिपय विद्यालयले आफ्नै शिक्षकबाट काम सञ्चालन गरेका छन्।
काठमाडौंका विभिन्न विद्यालयहरूमा कापी जाँच तीव्र रूपमा भइरहेको छ। कतिपय विद्यालयमा विभिन्न विद्यालयका विद्यार्थीको परीक्षा सञ्चालन भइरहेका छन् भने शिक्षकहरू बिहान, दिउँसो वा बेलुका समय मिलाएर आएर दुई–तीन घन्टासम्म कापी जाँच गरी फर्किने गरेका छन्।
हालसम्म नेपाली र अंग्रेजी विषयको उत्तरपुस्तिका जाँचेर जिल्ला शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाईमा पठाइसकिएको छ। गणित विषयमा केही स्थानमा शिक्षक अभावका कारण सामान्य ढिलाइ भए पनि जाँच प्रक्रिया जारी छ। विज्ञान लगायत अन्य विषयको कापी जाँच पनि छिट्टै सक्ने तयारी गरिएको छ।
कापी जाँच सकिएपछि सम्बन्धित निकायमा पठाइने व्यवस्था छ। शिक्षकहरूका लागि विद्यालयले खाना र नास्ताको व्यवस्था गरेको छ, जसले कामलाई सहज बनाएको छ। यद्यपि, यस वर्ष कम समयमा धेरै काम गर्नुपरेको भए पनि पारिश्रमिक र सेवासुविधाबारे स्पष्ट जानकारी नभएको गुनासो केही शिक्षकहरूले गरेका छन्।
परीक्षा चैत २६ गतेसम्म सञ्चालन हुनेछ भने प्राविधिक विषयको परीक्षा चैत २८ गतेसम्म चल्नेछ। यस नयाँ प्रणालीले समयमै नतिजा सार्वजनिक गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
समग्रमा, यदि तीन दिनभित्र कापी जाँच्ने र एक महिनाभित्र नतिजा निकाल्ने योजना सफल भयो भने यसले शिक्षा प्रणालीलाई छिटो, पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
