कृष्ण केसी, जेठ ९
अत्यधिक गर्मीले तराई क्षेत्र तातिरहेको बेला बाँकेको कोहलपुरबाट एउटा यस्तो समाचार बाहिरिएको छ, जसले नेपाल प्रहरीप्रतिको परम्परागत सोचलाई नै नयाँ ढंगले परिभाषित गरेको छ।
जहाँ सामान्यतया थुनुवा कक्षलाई केवल नियन्त्रण र सुरक्षासँग जोडेर हेरिन्छ, त्यहीँ इलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरले मानवअधिकार, स्वास्थ्य र संवेदनशीलतालाई प्राथमिकतामा राख्दै थुनुवा कक्षमै एसी जडान गरेर नेपालमै पहिलो उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ।
डीएसपी चक्र डमरपालको नेतृत्व तथा कोहलपुर नगर विकास समितिको सहयोगमा थुनुवा कक्षमा दुई वटा एसी जडान गरिएपछि अहिले यो कदम सामाजिक सञ्जालदेखि नागरिक तहसम्म चर्चाको विषय बनेको छ। धेरैले यसलाई प्रहरी संगठनभित्र बढ्दो मानवीय सोच को प्रतीकका रूपमा व्याख्या गरिरहेका छन्।
तराईको चर्को गर्मीमा सानो र साँघुरो कोठामा बस्न बाध्य थुनुवाहरूको स्वास्थ्यमा प्रत्यक्ष असर पर्ने जोखिम बढिरहेको अवस्थामा गरिएको यो निर्णय केवल सुविधा थप्ने काम मात्र होइन, मानवीय व्यवहारको सशक्त उदाहरण पनि बनेको छ।
किनकि हिरासतमा रहेका व्यक्तिहरू कानुनी प्रक्रियामा रहेका नागरिक हुन्, उनीहरूको आधारभूत स्वास्थ्य र बाँच्न पाउने अधिकार सुरक्षित गर्नु राज्यको दायित्वभित्रै पर्छ भन्ने सन्देश कोहलपुर प्रहरीले व्यवहारमै देखाएको छ।
प्रहरी संगठनलाई धेरैले कठोर अनुशासन र कारवाहीसँग जोडेर हेर्ने गर्छन्। तर कोहलपुर प्रहरीले सुरक्षा सँगसँगै संवेदनशीलता पनि आवश्यक हुन्छ भन्ने नयाँ सन्देश दिएको छ। थुनुवा अपराधको आरोपमा पक्राउ परेका हुन सक्छन्, तर उनीहरू पनि मानिस नै हुन् भन्ने दृष्टिकोणले गरिएको यो काम अहिले व्यापक रूपमा प्रशंसित भइरहेको छ।
सामाजिक सञ्जालमा धेरै प्रयोगकर्ताले यो कदमलाई मानवीय प्रहरीको नयाँ अनुहार भन्दै स्वागत गरेका छन्। कतिपयले त अस्पताल, सरकारी कार्यालय, वृद्धाश्रम तथा अन्य सार्वजनिक संस्थाहरूले समेत यस्तै संवेदनशील सोच अपनाउनुपर्ने टिप्पणी गरिरहेका छन्।
नेपाल प्रहरी पछिल्ला वर्षहरूमा केवल अपराध नियन्त्रणमा मात्र होइन, समुदायसँग सम्बन्ध बलियो बनाउने, नागरिकमैत्री सेवा प्रवाह गर्ने र मानवअधिकारप्रति उत्तरदायी बन्ने प्रयासमा देखिँदै आएको छ। कोहलपुर प्रहरीको यो निर्णय त्यही परिवर्तनको एउटा प्रभावशाली उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।
गर्मीले मानिसको स्वास्थ्य, मानसिक अवस्था र दैनिक जीवनमै असर पारिरहेको वर्तमान अवस्थामा थुनुवा कक्षभित्र एसी जडान गर्नु सामान्य निर्णय होइन। यो कदमले राज्यका हरेक निकायले सेवा र व्यवहारमा “मानवता” लाई केन्द्रमा राख्नुपर्छ भन्ने गहिरो सन्देश दिएको छ।
यति मात्र होइन, कोहलपुर प्रहरीको यो पहलले हिरासत व्यवस्थापनलाई अझ व्यवस्थित, स्वास्थ्यमैत्री र सभ्य बनाउने दिशामा नयाँ बहस पनि सुरु गरिदिएको छ। प्रहरी हिरासतलाई केवल सजायको प्रतीक होइन, कानुनी प्रक्रियाको जिम्मेवार र मानवीय स्थलका रूपमा विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता यस कदमले उजागर गरेको छ।
स्थानीय नागरिकहरूले पनि प्रहरीको यो कार्यप्रति सकारात्मक प्रतिक्रिया जनाउँदै “मानवता भन्दा ठूलो कुनै व्यवहार हुँदैन” भन्ने टिप्पणी गरेका छन्। धेरैको बुझाइमा यो केवल एसी जडानको समाचार नभई राज्यका निकायभित्र परिवर्तनशील सोचको संकेत हो।
आज धेरैले एउटै कुरा भनिरहेका छन् – यदि संवेदनशीलता छ भने सरकारी संरचनाभित्र पनि सकारात्मक परिवर्तन सम्भव रहेछ।
