वैशाख ९ धनगढी –
सुदूरपश्चिमको मालुबेला स्थित नमुना सामुदायिक वन अब केवल काठ र दाउराको स्रोत रहेन। कृष्णपुर नगरपालिका वडा नं. ४ मा रहेको ५२८ हेक्टर क्षेत्रफलको यो वन क्षेत्र विकास, संरक्षण र समृद्धिको नयाँ केन्द्र बन्दैछ।
अध्यक्ष तेजबहादुर रावल भन्छन्,
“अब सामुदायिक वन काठको गन्तव्य होइन, रोजगारी, शिक्षा र स्थानीय अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो। हामी जनताको मिहिनेतबाट समृद्धिको बिउ रोप्दैछौं।”
रोजगारी, संरक्षण र पर्यटनको मिलनबिन्दु
नमुना सामुदायिक वनमा हाल ६३२ उपभोक्ताको सक्रिय सहभागिता रहेको छ। यसले तस्करी नियन्त्रण, वन्यजन्तु संरक्षण, जडीबुटी खेती, ताल निर्माण, माछापालन, र स्थानीय पर्यटनको प्रवर्द्धनजस्ता बहुआयामिक काम गरिरहेको छ।
अध्यक्ष रावल थप्छन्,
“हामीले चितलका बच्चा संरक्षण गरेका छौं, तालमा माछापालन सुरु गरेका छौं। यी सबैले जनताको जीवनस्तर बदल्न थालिसकेको छ।”
शिक्षा र चेतनामा सामुदायिक वनको सशक्त भूमिका
अब वन केवल प्रकृति संरक्षणको होइन, शिक्षा र चेतनाको थलोसमेत बन्ने तयारीमा छ।
उनले भने,
“हामी स्थानीय विद्यालयहरूसँग सहकार्य गरेर वातावरणीय शिक्षालाई पाठ्यक्रममै समेट्दैछौं। सामुदायिक वनलाई प्राकृतिक शिक्षालय बनाउने लक्ष्य छ।”
भविष्यका योजना: केबलकारदेखि जडीबुटी प्रशोधनसम्म
रोजगारी र विकासमा योगदान दिने उद्देश्यले नमुना सामुदायिक वनले दीर्घकालीन योजनाहरू अघि सारेको छ।
रावल भन्छन्,
“अब जल व्यवस्थापन, सिँचाइ, जडीबुटी प्रशोधन उद्योग र केबलकारजस्ता पर्यटकीय परियोजनामा ध्यान दिइनेछ।”
समाज केन्द्रित नेतृत्व र सहकार्यको बाटो
राजनीतिमा समाजमुखी दृष्टिकोण आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै अध्यक्ष रावल भन्छन्,
“राजनीति व्यक्तिका लागि गर्ने होइन, समाजका लागि हो। सामुदायिक वनले विकासको नेतृत्व गर्न सक्छ भन्ने कुराको उदाहरण हामी दिन थालेका छौं।”
एकीकृत विकास मोडेलको बाटोमा कृष्णपुर
कृष्णपुर नगरपालिका र स्थानीय ४३ सामुदायिक वनहरूको सहकार्यमा समग्र नगर क्षेत्रलाई सुन्दर, समृद्ध र आत्मनिर्भर बनाउने दीर्घकालीन भिजन अघि बढाइएको छ।
अध्यक्ष रावल आशावादी छन्,
“स्थानीय सरकार र समुदायबीच सहकार्य भयो भने, कृष्णपुर ‘सुजरल्याण्ड’ जस्तै आत्मनिर्भर र समृद्ध नगर बन्न धेरै समय लाग्दैन।”
निष्कर्ष:
नमुना सामुदायिक वनको सफल उदाहरणले देखाउँछ—स्रोतको उचित व्यवस्थापन र समर्पित नेतृत्वले विकास र समृद्धिको ढोका खोल्न सक्छ। यो केवल एक वनको कथा होइन, सिङ्गो सुदूरपश्चिमको भविष्यको सम्भावना हो।
अहिलेको आवश्यकता गणतन्त्र हो, तर नेता सुध्रिनु जरुरी छ: अध्यक्ष रावलले गणतन्त्रको संरक्षण र सुदृढीकरणका लागि नेताहरूमा नैतिकता र जवाफदेहिता आवश्यक रहेको बताएका छन्।
रावलले स्पष्ट रूपमा भने,
“गणतन्त्र अहिलेको आवश्यकता हो। तर, नेताहरू सुध्रिएनन् भने जनताको सपना फेरि अधुरै रहन्छ।”
उनका अनुसार, जनता परिवर्तन चाहन्छन् तर नेतृत्वले नै त्यो परिवर्तनलाई जीवन्त बनाउन सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्न अझै खुलै छ।
सामाजिक उत्तरदायित्वसहितको नेतृत्वको खाँचो
रावलले जनप्रतिनिधि हुनुको अर्थ केवल कुर्सीमा बस्नु नभई जनताको भावनालाई बुझेर काम गर्नु हो भन्ने धारणा व्यक्त गरे।
उनले जोड दिए,
“सत्ता होइन, सेवा गर्न आएको हुँ। राजनीति अब व्यक्ति केन्द्रित होइन, समाज केन्द्रित हुनुपर्छ।”
उनका अनुसार, स्थानीय सरकार र नागरिकबीचको सहकार्यले मात्रै परिवर्तन सम्भव छ।
गणतन्त्र र समृद्धि सँगसँगै जानुपर्छ
रावल भन्छन्,
“गणतन्त्र केवल शासन प्रणाली होइन, यो अवसरको ढोका हो। तर त्यसलाई सदुपयोग गर्न नेताहरूको सोच, चरित्र र कार्यशैलीमा आमूल परिवर्तन आवश्यक छ।”
उनले संविधानले दिएका अधिकारको प्रयोग गर्दै जनताको जीवनस्तर उकास्ने काम गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
