हेमा भट्ट
कञ्चनपुर, जेठ २२ विश्व वातावरण दिवस २०८३ को अवसरमा “स्वच्छ वातावरण, स्वस्थ जीवन” भन्ने मूल नारालाई व्यवहारमा उतार्दै कञ्चनपुरको कृष्णपुर नगरपालिका–५ स्थित बनदेवी मन्दिर परिसरमा सम्पन्न सरसफाइ तथा वातावरण संरक्षण अभियानले स्थानीय समुदायमा सकारात्मक सन्देश प्रवाह गरेको छ। कञ्चन बहुमुखी क्याम्पस तथा स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन (स्ववियु) को संयुक्त आयोजनामा सम्पन्न उक्त कार्यक्रमले वातावरण संरक्षणमा युवाहरूको भूमिका, सामाजिक उत्तरदायित्व र सामुदायिक सहकार्यको उत्कृष्ट उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ।
बिहानैदेखि सुरु भएको अभियानमा क्याम्पसका विद्यार्थी, शिक्षक, स्ववियु पदाधिकारी तथा स्थानीयवासीहरूको उत्साहजनक सहभागिता रहेको थियो। सहभागीहरूले बनदेवी मन्दिर परिसर, आसपासका सडक क्षेत्र, सार्वजनिक स्थल तथा खुला स्थानहरूमा सरसफाइ गर्दै फोहोर संकलन गरेका थिए। साथै वातावरणीय प्रदूषण न्यूनीकरण, फोहोरको उचित व्यवस्थापन, प्लास्टिकजन्य वस्तुको प्रयोग न्यूनीकरण तथा हरियाली प्रवर्द्धनसम्बन्धी जनचेतनामूलक सन्देशसमेत प्रवाह गरिएको थियो।
कार्यक्रमले विश्व वातावरण दिवसलाई केवल औपचारिकतामा सीमित नराखी व्यवहारिक अभियानका रूपमा रूपान्तरण गरेको सहभागीहरूको भनाइ थियो। स्थानीयस्तरमा बढ्दो वातावरणीय चुनौती, अव्यवस्थित फोहोर व्यवस्थापन र हरियाली क्षेत्रको संरक्षणप्रति नागरिकलाई सचेत गराउने उद्देश्यले अभियान सञ्चालन गरिएको आयोजकहरूले बताएका छन्।
कञ्चन बहुमुखी क्याम्पसले विगतदेखि नै शिक्षा र सामाजिक उत्तरदायित्वलाई सँगसँगै अगाडि बढाउँदै विभिन्न जनहितका कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ। शैक्षिक गुणस्तरसँगै समाज रूपान्तरण, सामाजिक सेवा, स्वास्थ्य सचेतना, वातावरण संरक्षण तथा समुदायसँगको सहकार्यलाई प्राथमिकतामा राख्दै आएको क्याम्पसले यसपटक पनि वातावरण संरक्षणलाई केन्द्रमा राखेर प्रेरणादायी कार्यक्रम आयोजना गरेको हो।
कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै स्ववियु अध्यक्ष सुनिल ऐर ले वातावरण संरक्षण कुनै एक व्यक्ति, संस्था वा निकायको मात्र दायित्व नभई सम्पूर्ण नागरिकको साझा जिम्मेवारी भएको बताए। उनले युवाहरू परिवर्तनका संवाहक भएको उल्लेख गर्दै स्वच्छ र हराभरा समाज निर्माणका लागि विद्यार्थीहरू अग्रपङ्क्तिमा उभिनुपर्ने धारणा व्यक्त गरे।
उनले भने, “कञ्चन बहुमुखी क्याम्पसले विद्यार्थीलाई शिक्षा मात्र प्रदान गर्दैन, समाजप्रतिको उत्तरदायित्व पनि सिकाउँछ। आजको सरसफाइ अभियान एउटा कार्यक्रम मात्र होइन, सामाजिक परिवर्तनको अभियान हो। वातावरण संरक्षणका लागि प्रत्येक नागरिक सचेत बन्न आवश्यक छ। स्थानीय सरकारले व्यवस्थित फोहोर व्यवस्थापन प्रणाली तथा स्थायी डम्पिङ साइट निर्माणलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ।”
त्यस्तै स्ववियु उपसभापति हरिस बिष्ट ले स्ववियुले विगतका वर्षदेखि निरन्तर रूपमा समुदायसँग सहकार्य गर्दै विभिन्न सरसफाइ तथा जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको जानकारी दिए। उनका अनुसार गुलरिया बजार, स्वास्थ्य चौकी परिसर, धार्मिक स्थल, सार्वजनिक सडक तथा अन्य सामुदायिक क्षेत्रमा पटक–पटक सरसफाइ अभियान सञ्चालन गरिएको छ।
उनले भने, “विद्यार्थीहरू कक्षाकोठाभित्र सीमित हुनुहुँदैन। समाजका समस्या पहिचान गरी समाधानका लागि अग्रसर हुनुपर्छ। कञ्चन बहुमुखी क्याम्पस र स्ववियुले वातावरण संरक्षणलाई अभियानका रूपमा अगाडि बढाइरहेका छन्। यस्ता कार्यक्रमले युवाहरूमा नेतृत्व विकास, सामाजिक उत्तरदायित्व र सेवाभावको भावना अझ बलियो बनाउँछ।”
क्याम्पस प्रतिनिधि राजेन्द्र अवस्थी ले कञ्चन बहुमुखी क्याम्पसलाई समुदायसँग प्रत्यक्ष जोडिएको शैक्षिक संस्थाका रूपमा स्थापित गर्न यस्ता गतिविधिहरू महत्वपूर्ण हुने बताए। उनले वातावरण दिवसमा मात्र नभई वर्षभरि नै विभिन्न सामाजिक तथा वातावरणीय कार्यक्रम सञ्चालन गरिँदै आएको जानकारी दिए।
उनका अनुसार, “सरसफाइ एकदिने कार्यक्रम होइन, यो निरन्तर चलिरहने सामाजिक अभियान हो। विद्यार्थीहरूलाई समाजसँग जोड्ने, सामाजिक सेवामा सहभागी गराउने र जिम्मेवार नागरिक बनाउने उद्देश्यले यस्ता कार्यक्रम आयोजना गरिन्छ। स्थानीय सरकार, शैक्षिक संस्था र समुदायबीच प्रभावकारी सहकार्य हुन सके स्वच्छ, सुन्दर र व्यवस्थित समाज निर्माण गर्न सकिन्छ।”
कार्यक्रममा सहभागी स्थानीयवासीहरूले पनि कञ्चन बहुमुखी क्याम्पस र स्ववियुको नेतृत्वप्रति प्रशंसा व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार युवाहरूको सक्रिय सहभागिताले समाजमा सकारात्मक ऊर्जा र उत्साह फैलाएको छ। विद्यार्थीहरूले नेतृत्व गरेको यस्ता अभियानले वातावरण संरक्षणप्रति जनचेतना अभिवृद्धि गर्नुका साथै सामुदायिक एकता र सहकार्यको भावना बलियो बनाउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
वक्ताहरूले वर्तमान समयमा वातावरणीय प्रदूषण विश्वव्यापी चुनौतीका रूपमा देखा परेको उल्लेख गर्दै यसको समाधानका लागि सरकार, शैक्षिक संस्था, नागरिक समाज, सञ्चारमाध्यम र सर्वसाधारणबीच समन्वय आवश्यक रहेको बताए। जलवायु परिवर्तन, वन विनाश, प्रदूषण तथा प्राकृतिक स्रोतहरूको अन्धाधुन्ध दोहनले मानव जीवनमा गम्भीर असर पारिरहेको अवस्थामा यस्ता स्थानीय अभियानहरू प्रभावकारी र आवश्यक भएको उनीहरूको धारणा थियो।
उनीहरूले वातावरण संरक्षणका गतिविधिले समाजमा सकारात्मक सोचको विकास गर्नुका साथै भावी पुस्तालाई प्रकृतिप्रति उत्तरदायी बन्न प्रेरित गर्ने विश्वास व्यक्त गरे। साथै घर, विद्यालय, समुदाय तथा सार्वजनिक स्थलबाटै सरसफाइ र वातावरण संरक्षणको संस्कार विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
विश्व वातावरण दिवसको अवसरमा सम्पन्न उक्त अभियानले स्वच्छता, हरियाली, नागरिक जिम्मेवारी र सामुदायिक सहकार्यको सशक्त सन्देश प्रवाह गरेको छ। विशेषगरी कञ्चन बहुमुखी क्याम्पस र स्ववियुले देखाएको नेतृत्व, विद्यार्थीहरूको उत्साहजनक सहभागिता तथा स्थानीय समुदायको सहयोगले कृष्णपुर क्षेत्रमा वातावरण संरक्षणको नयाँ अभियानको सुरुवात भएको अनुभूति गराएको छ।
शिक्षा, सामाजिक उत्तरदायित्व र वातावरण संरक्षणलाई एउटै सूत्रमा बाँध्दै कञ्चन बहुमुखी क्याम्पस र स्ववियुले सञ्चालन गरेको यो अभियान विश्व वातावरण दिवस २०८३ को अवसरमा सम्पन्न प्रेरणादायी, प्रभावकारी र अनुकरणीय उदाहरणका रूपमा स्थापित भएको सहभागीहरूको विश्वास रहेको छ। यस अभियानले वातावरण जोगाउने जिम्मेवारी सबैको साझा दायित्व भएको सन्देश दिँदै स्वच्छ, हराभरा र दिगो समाज निर्माणतर्फ अग्रसर हुन सबैलाई प्रेरित गरेको छ
