रैकवार खबर चैत १७ गते
धनगढी, ३१ मार्च २०२६ – नेपालको विद्यालय शिक्षा प्रणालीलाई गुणस्तरीय, समावेशी र दिगो बनाउने उद्देश्यसहित सञ्चालनमा आएको Technical Support Cooperation to the School Education Sector (TECSES) परियोजना सुदूरपश्चिम प्रदेशमा औपचारिक रूपमा शुभारम्भ गरिएको छ। फिनल्यान्ड सरकार र युरोपियन युनियनको संयुक्त सहकार्यमा अघि बढाइएको यो परियोजना शिक्षा क्षेत्रमा दीर्घकालीन संरचनात्मक सुधार ल्याउने महत्वपूर्ण पहलका रूपमा हेरिएको छ।
धनगढीमा आयोजित भव्य कार्यक्रममा संघीय तथा प्रादेशिक सरकारका उच्च पदाधिकारी, शिक्षा क्षेत्रका विज्ञ, विकास साझेदार, स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि तथा सरोकारवालाहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो। कार्यक्रमको अध्यक्षता सामाजिक विकास मन्त्रालयका सचिव डा. हेमराज रेग्मीले गर्नुभएको थियो भने प्रमुख अतिथिका रूपमा सामाजिक विकास मन्त्री मेघराज खड्काले परियोजनाको औपचारिक उद्घाटन गर्नुभयो। विशेष अतिथिका रूपमा राज्य मन्त्री सरस्वती खड्काको उपस्थिति रहेको थियो।
कार्यक्रमको सुरुवातमा मन्त्रालयका उपसचिव जयदेव महराले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्दै TECSES परियोजना सुदूरपश्चिमका लागि शिक्षा सुधारको आधारशिला बन्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। उद्घाटन मन्तव्य राख्दै फिनल्यान्डबाट आउनुभएकी प्रमुख प्राविधिक सल्लाहकार Eija-Riitta Kinnunen ले फिनल्यान्डको विश्वप्रसिद्ध शैक्षिक अनुभव, अनुसन्धान र नवप्रवर्तनलाई नेपालको स्थानीय सन्दर्भअनुकूल ढाल्दै प्रभावकारी सुधार गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो।
त्यसैगरी, फिनल्यान्ड दूतावासकी प्रतिनिधि Johanna Kurki ले नेपालसँगको दीर्घकालीन सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउँदै शिक्षा क्षेत्रमा गुणस्तरीय रूपान्तरण ल्याउन TECSES परियोजनाले महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने बताउनुभयो।
कार्यक्रममा रामदास चौधरी र प्रेम अर्यालले परियोजनासम्बन्धी विस्तृत प्रस्तुति दिँदै यसको उद्देश्य, कार्यदिशा र अपेक्षित उपलब्धिहरूबारे जानकारी गराउनुभयो। उनीहरूले परियोजना केवल नीतिगत सुधारमा सीमित नभई विद्यालय र शिक्षकको दैनन्दिन अभ्यासमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गरी कार्यान्वयन गरिने स्पष्ट पारे।
सन् २०२४ देखि २०२९ सम्म सञ्चालन हुने TECSES परियोजना पाँच वर्षे बहुआयामिक कार्यक्रम हो, जसले विशेषगरी शिक्षक शिक्षा सुधारलाई केन्द्रमा राखेको छ। हेलसिंकी विश्वविद्यालयको निरन्तर शिक्षा कम्पनीमार्फत कार्यान्वयन भइरहेको यस परियोजनाले फिनल्यान्डको उन्नत शिक्षा प्रणालीलाई नेपाली सन्दर्भमा अनुकूलन गर्ने लक्ष्य लिएको छ।
हाल कर्णाली, मधेश र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा कार्यान्वयन भइरहेको परियोजनाले सिकाइ उपलब्धि कमजोर र विद्यालय छाड्ने दर उच्च रहेका क्षेत्रहरूलाई प्राथमिकतामा राखेको छ। शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय तथा विश्वविद्यालयहरूसँग सहकार्य गर्दै शिक्षक शिक्षा कार्यक्रमलाई व्यवहारिक, प्रभावकारी र परिणाममुखी बनाउने योजना अघि सारिएको छ।
परियोजनाको प्रमुख विशेषता “शिक्षक पेशागत सहयोग र व्यवस्थापन सुदृढीकरण” हो। यसअन्तर्गत स्थानीय निकाय र विद्यालयहरूको क्षमता अभिवृद्धि गर्दै शिक्षण-सिकाइ प्रक्रियालाई प्रभावकारी बनाइनेछ।
मुख्य गतिविधिहरूमा प्रारम्भिक बालविकास (ECE/PPE), स्रोत कक्षा तथा आधारभूत शिक्षामा गुणस्तरीय शिक्षण अभ्यास प्रवर्द्धन, सहयोगी पर्यवेक्षण, तालिम तथा परामर्शमार्फत शैक्षिक सामग्री विकास, PRP (शैक्षिक स्रोत व्यक्ति) परिचालन, तथा प्रधानाध्यापक, शिक्षक र स्थानीय तहका प्रतिनिधिहरूका लागि नियमित कोचिङ र क्षमता विकास कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछन्।
यसका साथै शिक्षक प्रशिक्षकहरूद्वारा विद्यालयमै पुगेर कक्षाकोठा-आधारित सिकाइमा प्रत्यक्ष सहयोग प्रदान गरिने व्यवस्था गरिएको छ, जसले शिक्षण प्रक्रियालाई अझ व्यवहारिक र प्रभावकारी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
सुदूरपश्चिम प्रदेशमा TECSES परियोजनाले सामाजिक विकास मन्त्रालय, शिक्षा तालिम केन्द्र, शिक्षा विकास निर्देशनालय तथा नौ वटा स्थानीय तहसँग सहकार्य गर्दै कार्यान्वयन भइरहेको छ। स्थानीय सरकारहरूको सक्रिय सहभागिताले शिक्षा प्रणालीमा स्वामित्व, उत्तरदायित्व र दिगोपन सुनिश्चित गर्ने विश्वास लिइएको छ।
फार-वेस्टर्न विश्वविद्यालयसँगको सहकार्यमा दुई विषयमा विशेषज्ञता (two-subject specialisation) सहितको नयाँ शिक्षक शिक्षा पाठ्यक्रम विकास भइरहेको छ, जसले भविष्यमा दक्ष, सक्षम र प्रतिस्पर्धी शिक्षक उत्पादनमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
कार्यक्रमअन्तर्गत सञ्चालन गरिएको ४५ मिनेट लामो समूह छलफल सत्रले कार्यक्रमलाई थप सार्थक बनाएको थियो। सामाजिक विकास मन्त्रालय, शिक्षा तालिम केन्द्र, निर्देशनालय, स्थानीय तह तथा विकास साझेदारहरूबीच छुट्टाछुट्टै समूह बनाएर नीतिगत समन्वय, कार्यान्वयन चुनौती, स्रोत व्यवस्थापन र प्रभावकारी सहकार्यका विषयमा गहन छलफल गरिएको थियो।
महाकाली, सिगास, बर्दगोरिया, आदर्श, कृष्णपुर, साँफेबगर, बुढीगंगा, नवदुर्गा र बुङ्गल नगरपालिकाका प्रतिनिधिहरूले स्थानीय आवश्यकताअनुसार लचिलो योजना निर्माण र प्रभावकारी कार्यान्वयनमा जोड दिनुपर्ने धारणा राखे। सहभागीहरूले पारदर्शिता, सहकार्य र स्थानीय सन्दर्भअनुकूल रणनीति अपनाउनुपर्ने निष्कर्ष निकाले।
धनगढीस्थित TECSES कार्यालयबाट समन्वय गर्दै आएका रामदास चौधरीका अनुसार, परियोजनाको प्रारम्भिक प्रभाव सकारात्मक देखिन थालेको छ। शिक्षकहरूमा आत्मविश्वास वृद्धि भएको, कक्षाकोठा शिक्षण विधिमा सुधार आएको तथा विद्यालयहरू विशेषगरी सीमान्तकृत र अपाङ्गता भएका बालबालिकाका लागि अझ समावेशी बन्दै गएको उहाँले बताउनुभयो।
परियोजनाले “शिक्षा सबैका लागि” भन्ने मूल मान्यतालाई आत्मसात् गर्दै समता, पहुँच र गुणस्तरमा सुधार ल्याउने लक्ष्य लिएको छ। शिक्षक, विद्यालय र नीतिगत संरचनालाई एकीकृत रूपमा सुदृढ गर्दै दीर्घकालीन रूपान्तरण ल्याउने यसको मुख्य उद्देश्य रहेको छ।
कार्यक्रमको समापन अध्यक्ष डा. हेमराज रेग्मीले गर्नुभएको थियो। समापन मन्तव्यमा उहाँले TECSES परियोजना सुदूरपश्चिमको शिक्षा क्षेत्रमा रूपान्तरणकारी पहल बन्ने विश्वास व्यक्त गर्दै सबै सरोकारवालाबीच सहकार्य, प्रतिबद्धता र उत्तरदायित्वको आवश्यकता औँल्याउनुभयो।
समग्रमा, TECSES परियोजनाको प्रभावकारी कार्यान्वयनले सुदूरपश्चिमसहित लक्षित प्रदेशहरूमा शिक्षक शिक्षा, विद्यालय व्यवस्थापन र सिकाइ उपलब्धिमा उल्लेखनीय सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। यसले नेपालको शिक्षा प्रणालीलाई समतामूलक, समावेशी र गुणस्तरीय दिशातर्फ अघि बढाउने बलियो आधार तयार गर्ने विश्वास गरिएको छ।
