कात्तिक ५ । पर्याप्त निद्रा स्वास्थ्यका लागि आवश्यक भए पनि अत्यधिक सुत्नु सधैँ लाभदायक नहुने विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन्। निद्रा कम हुँदा सोच्ने क्षमता, काम गर्ने दक्षता र मानसिक स्वास्थ्यमा असर पर्न सक्छ भने धेरै सुत्नु पनि स्वास्थ्य समस्यासँग सम्बन्धित हुन सक्छ।
सन् २०१५ मा प्रकाशित दुई अध्ययनले १८ देखि ६४ वर्ष उमेरका वयस्कलाई रातमा सातदेखि नौ घण्टा सुत्न सुझाव दिएका थिए। ६५ वर्षभन्दा माथिका व्यक्तिका लागि सातदेखि आठ घण्टा निद्रा पर्याप्त हुने उल्लेख गरिएको थियो। अर्को अध्ययनले करिब सात घण्टाको निद्रालाई उपयुक्त लक्ष्य मानेको थियो।
हालै करिब पाँच लाख वयस्कको तथ्यांक विश्लेषण गरिएको एक अध्ययनले निद्राको अवधि र शरीरका विभिन्न प्रणालीको जैविक उमेरबीच सम्बन्ध रहेको देखाएको छ। ‘नेचर’ जर्नलमा प्रकाशित उक्त अध्ययनमा मस्तिष्क, फोक्सो, कलेजो र छालासहित शरीरका विभिन्न प्रणालीमा निद्राको अवधि र जैविक उमेरबीच ‘यू’ आकारको सम्बन्ध देखिएको थियो।
अध्ययनअनुसार महिलाका लागि रातमा ६.५ देखि ७.८ घण्टा र पुरुषका लागि ६.४ देखि ७.७ घण्टा निद्रा उपयुक्त देखिएको थियो। यद्यपि, अनुसन्धानकर्ताले समूहमा देखिएको नतिजा सबै व्यक्तिमा समान रूपमा लागू नहुने भन्दै सावधानी अपनाउन सुझाएका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार निद्राको अवधि मात्र नभई गुणस्तर, नियमितता र राति बारम्बार नब्युँझिई सुत्न सक्नु पनि महत्वपूर्ण हुन्छ। निद्रा कम हुनु र शरीरमा देखिने अन्य स्वास्थ्य समस्याबीचको सम्बन्ध छुट्याउन पनि कठिन हुन सक्छ।
निद्राको चिन्ताले झन् समस्या बढाउन सक्छ
निद्रा पुग्यो कि पुगेन भनेर अत्यधिक चिन्ता गर्दा पनि निद्रा बिग्रिन सक्छ। त्यसैले हरेक रात ठ्याक्कै आठ घण्टा सुत्नैपर्छ भन्ने दबाब लिनुभन्दा नियमित सुत्ने–उठ्ने समय कायम राख्नु र बिहान उठ्दा ताजा तथा सक्रिय महसुस हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरामा ध्यान दिनु उपयोगी हुन्छ।
निद्राको आवश्यकता व्यक्तिअनुसार फरक हुन सक्ने भएकाले कुनै एउटा निश्चित अवधिलाई सबैका लागि अनिवार्य नियम मान्नुभन्दा पर्याप्त र गुणस्तरीय निद्रालाई प्राथमिकता दिनु आवश्यक छ।
