खेमराज भट्ट, कार्तिक,२५
काठमाडौं – काम गरिरहेकै अवस्थामा टाउकोमा पटक-पटक कैँची प्रहार गरी गम्भीर घाइते बनाइएका नसिम अख्तर अहिले उपचारपछिको पीडासँगै न्याय र सुरक्षाको खोजीमा छन्। ज्यानै जाने जोखिमपूर्ण आक्रमणबाट बचेर फर्किएका उनी घटनाको निष्पक्ष अनुसन्धान, दोषीमाथि कानुनी कारबाही र आफ्नो परिवारको सुरक्षाको प्रत्याभूति माग्दै सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराइरहेका छन्।
उनको प्रश्न छ-काम गरिरहेकै अवस्थामा ममाथि ज्यान लिने उद्देश्यले आक्रमण भयो, न्याय कहिले पाउने? भोलि फेरि म वा मेरो परिवारमाथि यस्तै घटना भए त्यसको जिम्मेवारी कसले लिने?
गत २०८३ असोज १५ गते साँझ करिब ७ः३७ बजे काठमाडौं महानगरपालिका-१० पुरानो बानेश्वरस्थित थेम्स इन्टरनेसनल कलेज नजिकै रहेको एसडी टेलर सेन्टरमा काम गरिरहेका बेला आफू आक्रमणमा परेको अख्तरले प्रहरीमा दिएको जाहेरीमा उल्लेख गरेका छन्।
अख्तरका अनुसार दुई जना व्यक्ति अचानक पसलभित्र प्रवेश गरेका थिए। तीमध्ये एक जनाले आफूलाई समातेपछि अर्काले धारिलो कैँचीले टाउकोमा पटक-पटक प्रहार गरेका थिए। आक्रमणबाट गम्भीर घाइते भएपछि उनलाई तत्काल काठमाडौं मेडिकल कलेज तथा शिक्षण अस्पताल पुर्याइएको थियो। परिवारका अनुसार उनको आईसीयूमा राखेर उपचार गर्नुपरेको थियो।
काम गर्ने स्थानमै भएको उक्त आक्रमणले अख्तरको शारीरिक अवस्थासँगै मानसिक र सामाजिक जीवनमा समेत असर पारेको छ। उपचारपछि पनि उनी घटनाको त्रासबाट मुक्त हुन सकेका छैनन्। आफूले न्यायका लागि जाहेरी दिए पनि अनुसन्धानको अवस्था र आगामी कानुनी प्रक्रियाबारे पर्याप्त जानकारी नपाएको उनको गुनासो छ।
मलाई प्रतिशोध होइन, न्याय चाहिएको छ:
अख्तर भन्छन्, ‘म आफ्नो काम गरिरहेको थिएँ। अचानक ममाथि कैँचीले पटक–पटक प्रहार गरियो। टाउकोजस्तो संवेदनशील अंगमा आक्रमण हुँदा मेरो ज्यानसमेत जान सक्थ्यो। अस्पतालमा आईसीयूमा बसेर उपचार गराउनुपर्यो। यति गम्भीर घटना भएपछि पनि न्यायको अनुभूति गर्न नपाउँदा पीडा झन् बढेको छ। पीडितले न्याय माग्न आखिर कहाँ जाने?’
पीडित पक्षले घटनालाई पुरानो विवाद र पूर्वरिसइबीसँग जोडेको छ। यसअघि पनि कुटपिट, झैझगडा, गालीगलौज तथा ज्यान मार्ने धम्की दिइएको र पुरानो विवादमा प्रहरी कार्यालयमा मेलमिलापसमेत भएको जाहेरीमा उल्लेख छ। पछिल्लो आक्रमण योजनाबद्ध रूपमा गरिएको पीडित पक्षको दाबी छ। यद्यपि घटनाको वास्तविक कारण र संलग्न व्यक्तिहरूको भूमिकाबारे निष्कर्ष निकाल्ने जिम्मेवारी अनुसन्धान र न्यायिक प्रक्रियाको हो।
अख्तरले प्रहरी वृत्त गौशालामा ज्यान मार्ने उद्योग तथा आपराधिक षड्यन्त्रसम्बन्धी कसुरमा जाहेरी दिएको बताएका छन्। जाहेरीमा तीन जनाको नाम उल्लेख गर्दै घटनाको सत्यतथ्य छानबिन, संलग्न दोषीमाथि कानुनी कारबाही, उपचार खर्च तथा उचित क्षतिपूर्तिको माग गरिएको छ।
सीसीटीभीदेखि उपचारका कागजातसम्म, प्रमाणको निष्पक्ष परीक्षणको माग:पीडित पक्षले घटनास्थलको सीसीटीभी फुटेज, रगतका दाग, घटनासम्बन्धी तस्बिर, उपचारका कागजात तथा पसलमा कार्यरत कर्मचारीलाई सम्भावित साक्षीका रूपमा प्रस्तुत गरेको जनाएको छ।
आक्रमणका क्रममा आफ्नो सुनको सिक्री, सुनको ब्रासलेट र नगदसमेत लुटिएको आरोप अख्तरले लगाएका छन्। यी आरोपको सत्यता पुष्टि गर्न घटनास्थलका प्रमाण, सीसीटीभी फुटेज, सम्भावित साक्षीको बयान र अन्य अनुसन्धान सामग्रीको निष्पक्ष परीक्षण आवश्यक देखिन्छ।
पीडित पक्षको माग छ-उपलब्ध प्रमाण नष्ट हुन नदिन तत्काल सुरक्षित राखियोस्, सीसीटीभी फुटेजको प्राविधिक परीक्षण गरियोस् र घटनामा संलग्न भनिएका सबै व्यक्तिको भूमिकाबारे निष्पक्ष अनुसन्धान गरियोस्।
शारीरिक घाउभन्दा ठूलो परिवारको सुरक्षाको चिन्ता:अख्तरको पीडा टाउकोमा लागेको चोट र उपचारमा सीमित छैन। घटनापछि आफू र परिवारको सुरक्षाबारे उत्पन्न भएको त्रासले उनलाई थप चिन्तित बनाएको छ।
जाहेरीमा नाम उल्लेख गरिएका व्यक्तिहरूमाथि निष्पक्ष अनुसन्धान र कानुनी प्रक्रिया अघि बढ्नुपर्ने माग गर्दै उनले पुनः आक्रमण हुन सक्ने आशंका व्यक्त गरेका छन्।
यदि घटनामा संलग्न व्यक्तिहरू कानुनी कारबाहीबाट उम्किए भने मेरो र मेरो परिवारको सुरक्षाको जिम्मा कसले लिन्छ? भोलि फेरि हामीमाथि आक्रमण भयो भने कसले जवाफदेहिता लिन्छ? के हामी सधैँ डराएर बाँच्नुपर्ने हो? मलाई कसैसँग बदला लिनु छैन, कसैलाई दुःख दिनु छैन। मलाई निष्पक्ष अनुसन्धान, कानुनी न्याय र परिवारको सुरक्षाको प्रत्याभूति चाहिएको हो,’ अख्तरले भने।
पीडित परिवारले अनुसन्धानमा कुनै कमजोरी भए सुधार गर्न, घटनासँग सम्बन्धित प्रमाण सुरक्षित राख्न, सम्भावित साक्षीको बयान लिन तथा जाहेरीमा उल्लेख गरिएका सबै आरोपमाथि निष्पक्ष छानबिन गर्न माग गरेको छ।
प्रहरी प्रशासनसँग पीडितका प्रश्न:अनुसन्धान कुन चरणमा छ? गम्भीर प्रकृतिको आक्रमणसम्बन्धी जाहेरी परेपछि अनुसन्धान कुन चरणमा पुगेको छ? घटनास्थलको सीसीटीभी फुटेज तथा अन्य प्रमाणको परीक्षण भएको छ कि छैन? जाहेरीमा नाम उल्लेख गरिएका व्यक्तिहरूमाथि के अनुसन्धान भइरहेको छ? पीडित परिवारले उठाएको सुरक्षा जोखिम सम्बोधन गर्न के व्यवस्था गरिएको छ? उपचार खर्च तथा क्षतिपूर्तिका लागि पीडितले कुन कानुनी प्रक्रिया अपनाउन सक्छन्?
यी प्रश्नको जवाफ सम्बन्धित प्रहरी प्रशासनबाट आउन आवश्यक छ। जाहेरी दिएपछि अनुसन्धानको प्रगति र आफ्नो सुरक्षाबारे जानकारी पाउनु पीडितको स्वाभाविक अपेक्षा हो। अनुसन्धानलाई प्रभावित नगर्ने सीमाभित्र रहेर सम्बन्धित निकायले पीडितलाई प्रक्रियाबारे जानकारी दिनु र सुरक्षा चासोलाई सम्बोधन गर्नु आवश्यक हुन्छ।
कसैलाई दोषी ठहर गर्ने अधिकार अदालतको हो। तर जाहेरी परेपछि उपलब्ध प्रमाणको संरक्षण, निष्पक्ष अनुसन्धान, सम्भावित जोखिमको मूल्याङ्कन र कानुनअनुसारको प्रक्रिया अघि बढाउनु प्रहरी प्रशासनको दायित्व हो। पीडितको न्याय र सुरक्षाको मागलाई सामान्य गुनासोका रूपमा मात्र लिन मिल्दैन।
मुख्य योजनाकार भनिएका व्यक्ति थुनामा रहेको पीडित पक्षको दाबी:पीडित पक्षका अनुसार घटनाको मुख्य योजनाकार भनिएका जस्मोदीन मन्सुर हाल थुनामा छन्। त्यस्तै, परवेज मन्सुर र अमरोद्दीन मन्सुरको भूमिकाबारे समेत अनुसन्धान हुनुपर्ने माग गरिएको छ। पीडित पक्षले तीनै जनाको स्थायी ठेगाना पर्सा जिल्लाको खुटुवा परसौनी रहेको जनाएको छ।
यस विषयमा सम्बन्धित प्रहरी निकायबाट अनुसन्धानको आधिकारिक अवस्था र आरोपित व्यक्तिहरूको संलग्नताबारे पुष्टि हुन आवश्यक छ। जाहेरीमा नाम उल्लेख हुनु वा कुनै व्यक्तिमाथि आरोप लाग्नु मात्रै दोष प्रमाणित हुनु होइन। प्रमाण र कानुनी प्रक्रियाका आधारमा मात्रै निष्कर्षमा पुग्नुपर्छ।
न्याय माग्नु अपराध होइन, नागरिकको अधिकार हो:काम गर्ने ठाउँमै ज्यानमाथि आक्रमण भएको गुनासो गर्ने नागरिकले उपचारसँगै न्याय र सुरक्षाका लागि पनि संघर्ष गर्नुपर्ने अवस्था गम्भीर विषय हो। पीडितले कसैसँग प्रतिशोध खोजेका छैनन्। उनीमाथि भएको घटनाको सत्यतथ्य सार्वजनिक होस्, दोषी प्रमाणित भएकाले कानुनअनुसार सजाय पाऊन् र आफ्नो परिवारले भयमुक्त वातावरणमा जीवन बिताउन पाओस् भन्ने उनको माग छ।
नसिम अख्तरको घटनाले एउटा महत्त्वपूर्ण प्रश्न उठाएको छ-गम्भीर आक्रमणमा परेका नागरिकले न्यायको माग गर्दा उनीहरूको सुरक्षा र राज्यप्रतिको विश्वास सुनिश्चित गर्ने जिम्मेवारी कसले पूरा गर्ने?
अब सम्बन्धित प्रहरी प्रशासनले पीडितको जाहेरीलाई गम्भीरतापूर्वक लिँदै अनुसन्धानको वास्तविक अवस्था स्पष्ट पार्न, उपलब्ध प्रमाणको निष्पक्ष परीक्षण गर्न र पीडित परिवारको सुरक्षा चासोलाई सम्बोधन गर्न आवश्यक छ।
नसिमलाई आश्वासन मात्र होइन, निष्पक्ष अनुसन्धान चाहिएको छ। सहानुभूति मात्र होइन, कानुनी न्याय चाहिएको छ। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, उनी र उनको परिवारलाई डर र त्रासमा होइन, सुरक्षित भएर बाँच्न पाउने वातावरण चाहिएको छ।
न्यायमा ढिलाइले पीडितको पीडा थपिनु हुँदैन। अब प्रश्न केवल नसिम अख्तरले न्याय कहिले पाउँछन् भन्ने मात्र होइन, उनी र उनको परिवारले सुरक्षित जीवनको अनुभूति कहिले गर्न पाउँछन् भन्ने पनि हो।
